Opening Migratiemuseum:

Een ode aan de migranten en Limburgers van toen en nu

vrijdag 30 november 2018

Op donderdag 30 november werd in Maanplein 52 het Pop-Up Migratiemuseum geopend. Dit tijdelijke museum is onderdeel van het project ‘Niet bang zijn’ en vormt een ontmoetingsplek om het verleden en heden van (mijn)migratie en (vreemdelingen)angst te tonen, te delen en te bespreken. Wij waren natuurlijk aanwezig bij de feestelijke opening en lieten ons meeslepen in de reeds verzamelde objecten uit de mijntijd, de inspirerende sprekers en niet te vergeten het optreden van de Poolse dansgroep Syrena aan het einde van de avond.


Onder was het warm, boven is het koud
We staan met alle bezoekers op een betonnen vloer, zonder verwarming. Milena Mulders, initiatiefnemer van het migratiemuseum, heeft hier echter een achterliggende gedachte voor bedacht: ‘’Onder in de mijnen was het heel erg warm, maar de mijnwerkers wisten hier samen perfect mee om te gaan. Nu is het hierboven heel erg koud, maar laten wij er dan ook iets moois van maken samen.’’ Dat vat meteen het gevoel samen dat deze plek wil uitstralen. 

 
Niet bang zijn
Als dochter van een Sloveense mijnwerker heeft Milena in 2009 de Sloveense geschiedenis in Zuid-Limburg gepresenteerd in de vorm van een boek, een archiefprojectie en fotocollectie. Dit was voor haar de start van een zoektocht rondom het topic migratie en diversiteit. ‘’Migratie werd mijn beroep en ik kwam in contact met mensen over de hele wereld. Mensen die allemaal niet op mij lijken. En van deze mensen leerde ik om niet bang te zijn. Om niet bang te zijn voor het vreemde.’’, aldus Milena. 


Een plek om stil te staan bij de Limburgse multiculturele samenleving 
In september opende het allereerste migratiemuseum van Nederland zijn deuren in Den Haag. ‘’Ik dacht toen: waarom is er geen migratiemuseum in Kerkrade of in Heerlen? Waarom niet juist hier in deze regio? Hier is al eens eerder gedeald met de komst van heel veel vreemdelingen. In een korte tijd. En in een samenleving die daar niet op ingericht was. Ook hier waren en zijn mensen bang en niet bang.’’ Van Polen tot Oostenrijkers en van Italianen tot Grieken kwamen in Zuid-Limburg hun geluk beproeven. ‘’Deze mijnstreek ontwikkelde zich in korte tijd tot de eerste multiculturele samenleving van Limburg. Dit tijdelijke museum is een podium voor die samenleving. Het zet de spotlight op een periode in de geschiedenis waarin we in staat waren om te dealen met de angst voor het onbekende. Om te vertrouwen op anderen. Dit museum is een plek om hierbij stil te staan.’’, vertelt Milena ons emotioneel en trots. 


Koempelmentaliteit 
Naast de presentatie van alle verzamelde objecten en verhalen, wordt ook een onderzoek uitgevoerd naar het begrip ‘koempelmentaliteit’ door sociologe Eva Mos. Dit begrip is namelijk groter en breder dan je misschien in eerste instantie zou verwachten, vertelt Eva ons. ‘’Mensen zeggen al snel ‘ja, koempelmentaliteit is iets met solidariteit en iets met hard werken en voor elkaar klaar staan’. Het wordt eigenlijk door heel veel mensen gebruikt, van oud-mijnwerkers tot politici. Het blijft echter altijd een soort abstract begrip. Hoe zit dat nu precies met die koempelmentaliteit? Daar ga ik naar op zoek.’’, aldus Eva. De komende drie maanden zal deze toch wel speciale mentaliteit verder worden uitgediept middels verhalen en bevindingen binnen het sociologische onderzoek. 


Iedereen is anders, maar toch hetzelfde
Jan de Wit van het Nederlands Mijnmuseum komt tijdens deze speciale avond aanzetten met een authentieke mijnlamp. ‘’Ik dacht altijd dat mijnlampen niet veel van elkaar verschillen, maar dat is niet waar. Dit is namelijk een Spaanse mijnlamp. Dat kun je zien aan de grote haak waar de lamp aan hangt. Spaanse mijnwerkers hingen de lamp namelijk niet aan hun broek, maar aan hun nek.’’, aldus Jan. Hij vertelt ons dat een mijnlamp de mijnwerkers verbond met elkaar. ‘’Waar je ook vandaan kwam, een mijnlamp had je altijd nodig. Daarom is dit een mooi symbool waaraan je kunt zien dat alle mijnwerkers misschien wel van elkaar verschilde, maar eigenlijk ook altijd één waren met elkaar. Daarom past dit perfect binnen dit migratiemuseum’’, eindigt Jan. 


En met het verassingsoptreden van de Poolse dansgroep Syrena eindigt dan ook deze mooie openingsavond van een plek waar mijnmigranten, hedendaagse vluchtelingen en Limburgers kunnen samenkomen om stil te staan bij het verleden en heden van migratie en de multiculturele Limburgse samenleving. 

Ben jij ook benieuwd naar alle verzamelde verhalen en objecten in het Migratiemuseum? De ontmoetingsplek is de komende drie maanden geopend op woensdag, zaterdag en zondag van 12.00 tot 18.00 uur op Maanplein 52. Kijk voor meer informatie op de website: www.migratiemuseumheerlen.nl.