Nic. Tummers:

Heerlen als begin van Europa: de Eurostad

maandag 3 december 2018

Zondag 2 december was de tweede dag van het slotweekend van Bovengronds. Een middag boordevol activiteiten rondom het leven in de periode na de mijnsluitingen. Het thema ‘dansen op de mijnen’ begon heel toepasselijk met muziek van Lotte Walda. Een Heerlense singer-songwriter die zich laat inspireren door de jaren ’70. Het begin van de post-mijn periode. Lotte’s positieve kijk op het leven klinkt terug in haar muziek, waarmee ze anderen hoopt te inspireren.


Lezing: Op het spoor van de avant-garde in Heerlen
Lene ter Haar, voormalig conservator van SCHUNCK*, verzorgde een lezing over de erfenis van Nic. Tummers. Centraal stonden de vooruitstrevende ideeën van de oud-senator, docent, kunstenaar én architectuurcriticus. Dat die ideeën hun uitwerking hebben op het Heerlen van nu en de toekomst, blijkt uit de vele herkenbare voorbeelden. 

Heerlen als begin van Europa: de Eurostad
Tummers zag Heerlen al vroeg als prototype van een moderne stad. Vol kansen om te experimenteren met nieuwe vormen van kunst, muziek, architectuur en stedenbouw. Eén van die ideeën is ‘De Eurostad’, waarin Tummers pleit voor Heerlen als bestuurscentrum van de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal, gezien de geografische ligging van Heerlen als middelpunt tussen Aken, Luik en Maastricht. Dit idee, daterend uit 1958, ligt ten grondslag aan de huidige Euregio en de grensoverschrijdende spoorlijn tussen de drie Euregionale steden. 

Universiteit in Heerlen
Al vroeg sprak Tummers zich uit over het belang van een universiteit in Heerlen. Die universiteit kwam er, maar niet in Heerlen: in Maastricht. Desondanks opende Tummers in Heerlen de Universiteit van de Socio-Ruimte (U.S-R.) in 1966. Het documentatiecentrum van de U.S-R. wordt momenteel gedigitaliseerd, ondersteund door IBA Parkstad.  

Een interactief cultuurlandschap met bewonersparticipatie 
Een groot deel van het tastbare erfgoed uit de mijnperiode, zoals mijnschachten en koeltorens is na de mijnsluiting verdwenen. Tummers vond het belangrijk om wat er wèl nog was, te bewaren. Hij richtte samen met drie collega-kunstenaars het Kommunaal Kunstenaars Kollektief (KKK) op. In het kader van de herstructurering van de Mijnstreek en het betrekken van bewoners, organiseerde het KKK verschillende evenementen. Het eerste festival over het mijnverleden werd in 1969 in Brunssum georganiseerd. Het gezelschap voorzag een pretpark-achtige toekomst voor het carboonland, waarbij de koeltorens als monument behouden zouden blijven. De koeltorens verdwenen uit het landschap, maar culturele festivals zoals Cultura Nova en Bovengronds resideren. 


Wethouder Clemens ontving een door Tummers gesigneerd boekje van de stichting U.S-R. en sloot af met de mooie woorden ‘Heerlen verdient een blijvend Bovengronds’. 

Een veelzijdige middag 
Diverse films over de post-mijn periode werden zondag getoond, waaronder Barbara, Mijnstreekcomplex en Pride. Het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg verzorgde een lezing over het Limburgse mijnerfgoed. De mini-expositie ‘Doorgrond’ biedt een podium voor de mensen achter het mijnverhaal. Hoe was het ‘in de grond’ en wat betekent dat voor vandaag? Omdat van het tastbare mijnverleden slechts weinig zichtbaar is, is het belangrijk om de herinneringen aan deze periode zo goed mogelijk vast te leggen. Hieronder de herinneringen van Frans en Leny Thelen.