Dubbellezing East meets West:

'Heerlen is pure rock ‘n roll'

zondag 9 december 2018

Op vrijdag 7 december vond er in de Kulthoek in Heerlen-Centrum een dubbellezing plaats over de subculturen in de Oostelijke en Westelijke Mijnstreek. Dit naar aanleiding van het in maart 2019 te verschijnen boek over subculturen in en om Heerlen. We vroegen Jens Rademakers - één van de post-industrials die aan dit boek werken - om een impressie van de avond. Hieronder zijn verhaal.


Een twintigtal mensen, grotendeels de wat 'oudere' generatie met een lang verleden met dit thema, vindt zijn weg naar een met allerlei expositiemateriaal uitgedoste Kulthoek. Wie begin dit jaar de expositie in SCHUNCK* gemist heeft, adviseer ik toch nog eens langs te lopen bij de Kulthoek om rond te kijken en herinneringen op te halen. 

Wat is zo typisch Heerlen?
Waarom dit project in Heerlen? Wat is zo typisch Heerlen? En waarom waren en zijn de subculturen hier nog zo prominent en krachtig aanwezig? De sprekers maken het ons deze avond helemaal duidelijk: 

  • Cultuurhistoricus Bart-Jan de Graaf, die een soortgelijk boek over de Westelijke Mijnstreek maakte;
  • Heerlense stadshistoricus Michel Lemaire, die het project van de Post-Industrials leidt;
  • Niena Bocken en Maarten Brorens, twee 'scene'-subcultuur- en ervaringsdeskundigen.


Social misfit

Niena Bocken trapt af. In een verhaal boordevol humor, (zelf)spot en hilarische incidenten, waarmee ze al snel de lachers op haar hand heeft, vertelt ze haar eigen verhaal. Een verhaal dat dwars door de uitgaansgelegenheden, festivals en bands, vooral punk, hardcore en metal-gerelateerd, in de Oostelijke en Westelijke mijnstreken en regio Maastricht heenloopt. Over diverse bands waar ze als drummer in speelde (teveel om op te noemen, maar enkele belangrijke namen zijn Siren, Right Direction en Chain of Dogs)Over een social misfit, die haar thuis en toevluchtsoord vindt in de hardcore punk en aanverwante scenes. Een bijzondere vrouw in een scene, waarin vrouwen nog net niet vaak genoeg een bijzondere rol vervullen.


Historische kantelmomenten
Cultuurhistoricus Bart-Jan de Graaf duikt dieper in de impact van sociale, politieke en economische omwentelingen op de jongerencultuur en omgedraaid de bewegingen die de jongerencultuur daarmee zelf weer in gang zette. De Rock ‘n Roll, Provo’s, het Vaticaans Concilie, de 'Instuif' (belangrijk voor deze regio als ontwikkeling van jongerencultuur) komen aan bod. Maar nog belangrijker zijn de historische kantelmomenten: het generatieconflict tussen de oude, strak verzuilde generatie en de baby-boomers, Vietnam, het Proces Eichmann en het nieuwe conservatisme onder Reagan en Thatcher met als reactie daarop weer het volgende verzet, zoals de punkbeweging. Met als speerpunten in zijn verhaal de geschiedenis rond 'Donkiesjot' en het 'Collectief Rampenplan' in Sittard zet Bart-Jan de Graaf een goeie, historische analyse neer.


Heerlen is pure rock ‘n roll
Maarten Brorens is net als Niena een 'kind van beide Mijnstreken': opgegroeid in Geleen, later verhuisd naar Heerlen. Maarten’s persoonlijke, amusante verhaal gaat over nozems en Beatles, hippies, een sporadisch niet heel erg succesvol experimentje met geestverruimende middeltjes tot en met het Heerlen waar hij uiteindelijk strandt bij de punkers op het Pancratiusplein en De Klinker, Femina en Satisfaction waar de metalheads zich troffen. Hij beschrijft een kapotgeslagen, rauwe stad, waar het constant broeit en die net daardoor een broeinest aan creativiteit met een breed palet aan subculturen wordt. Om Maarten te citeren: 'Heerlen is pure rock ‘n roll!'.


Zelfredzaamheid
Stadshistoricus Michel Lemaire’s vat alles nog eens samen. Ook hij laat zien hoe de ontzuiling erin hakte met het doorbreken van alle hokjes en het wegvallen van zekerheden. Waarbij de sluiting van de mijnen voor Heerlen natuurlijk het meest cruciale kantelmoment was. Er komen beelden uit de 80'er jaren punkscene voorbij die zo uit Berlijn kunnen stammen. Ware het niet, dat het hier om ons eigen Heerlen ging. Zelfredzaamheid is de spil en van daaruit bevechten de punks, new wavers, goths, metals, hardcore scene, hiphoppers, skaters tot en met de gabbers van de jaren 90 hun eigen plaatsje in Heerlen. Waar protest, emancipatie, creativiteit, diversiteit en vriendschap de nooit aflatende krachten blijven die de subculturen in stand houden. 

Uitendelijk sluit Leo Noy de avond af met zijn eigen verhaal, waarmee hij aan het eerdere verhaal van Bart-Jan een heel persoonlijke, herkenbare draai geeft met enkele anecdotes.


Smaakt naar meer
Een vrijdagavond waarop jongeren gaan stappen en een ietwat chaotische start van dit evenement - waar we weinig grip op hadden- maakten het voor mij onzeker of deze avond een succes zou worden. Uiteindelijk kwam het allemaal goed. Als er na afloop wat gesprekken zijn met de gasten kan ik alleen maar concluderen, dat het voor iedereen een waardevolle avond was. Bedankt aan iedereen die er was. Een speciaal woord van dank aan De Kulthoek (oftewel het Stadslab), die ook zo’n belangrijke rol spelen in het van onderaf iets opbouwen. Een uitermate vruchtbare samenwerking die naar meer smaakt. Veel succes verder met jullie verdere activiteiten. En: het boek komt er aan!

Met dank aan:

- Iniatiefnemers van deze avond: Heerlen Mijn Stad en Stichting De Vijf Pleintjes.
- Jens Rademakers (van de werkgroep Post-Industrials en onder meer ook schrijver voor De Afgrond