Lezing door Ton van Mastrigt

Modernisme in Parkstad

dinsdag 27 november 2018

In het voorjaar van 2018 verscheen het boek Modernisme in Parkstad Heerlen. Een uitgave van SCHUNCK*. Dit boek toont aan de hand van zestig geselecteerde gebouwen de indrukwekkende modernistische erfenis van Parkstad Limburg. Naar aanleiding hiervan wordt er in het kader van Bovengronds een lezingenreeks georganiseerd. De aftrap werd onlangs gedaan door Ing. Ton van Mastrigt. Hij studeerde architectuur aan de Limburgse Academie van bouwkunst te Maastricht.


Ton van Mastrigt is stedenbouwkundige en was werkzaam als hoofd ruimtelijke ordening en stadsbouwmeester te Heerlen. Momenteel is hij verbonden aan SCHUNCK* gespecialiseerd in Moderniteit en Urban-Culture in de internationale hedendaagse kunst en cultuur. 


Traditionalisme en modernisme
Ton deelt zijn kijk op het stadsbeeld van Heerlen. “Wat me opvalt, is de weloverwogen disharmonie van traditionalisme en modernisme. De verschillende bouwstijlen wisselen elkaar af. Tijdens de bloei van de steenkolenmijnen heerst er overal vernieuwingsdrang. Heerlen was niet alleen een van de rijkste steden maar ook een van de modernste van Nederland. Na de sluiting van de mijnen werd er veel afgebroken, maar gelukkig blijft er ook een verzameling gebouwen met verschillende bouwstijlen bestaan.” 


Mijnterreinen
Hij vertelt hoe het Modernisme in Heerlen is begonnen. “In de negentiende eeuw bestond het stadsgezicht vooral uit boerenhoeven, kastelen en watermolens. De mijnindustrie bracht hier verandering in. De eerste moderne ‘gebouwen’ ontstaan op de mijnterreinen. Dozen van staal, strakke cilinders van beton.” Hij noemt als voorbeeld de luchtschacht van de Hendrik op de Brunssumerheide. Volgens Ton is apotheek Claessens (op de Bongerd) na de koeltorens misschien wel het eerste moderne bouwwerk in Parkstad. Het werd ontworpen in 1918 door Jos Klijnen. Met onder meer geometrische figuren geprojecteerd op een platdak, doorschietende luifel-lateien in een expressionistische voorgevel en opvallende kleuren die staan voor vernieuwing en verandering. 


Indrukwekkend
Vervolgens neemt Ton ons mee langs een aantal van die indrukwekkende gebouwen in Heerlen. De gebouwen vindt u ook terug in het boek, waaronder het Raadhuis, Glaspaleis, Mgr. Schrijnenhuis, Verpleegstersflat, de Vasco-woningen in Welten en Huis op de Linde. 


Ton sluit zijn lezing af met de oproep om zorgvuldig met onze jonge monumenten om te gaan. “Voordat we bouwwerken slopen, veranderen of overschilderen moeten we eerst vaststellen of ze ons niet meer vertellen dan we op het eerste gezicht denken.” 

Op donderdag 29 november om 12 uur staat lezing 2 op het progamma. Dan gaat Maurice Hermans het hebben over de sociaal economische context. De locatie is wederom het Royal Theater.